Đi khám vì việc khác rồi được nói là có tiếng thổi. Phần lớn tiếng thổi không phải bệnh cần điều trị, nhưng nó là lý do để làm một lần siêu âm tim.
Tiếng thổi là gì
- Âm thanh do dòng máu chảy xoáy
- Hoặc chảy qua chỗ hẹp hay chỗ hở
- Nghe được bằng ống nghe
- Nó là một dấu hiệu
- Không phải một chẩn đoán
Hai mục cuối là điều cần hiểu trước hết, và nó là lý do phải làm thăm dò tiếp.
Van tim làm gì
- Có bốn van trong tim
- Chúng mở cho máu đi một chiều
- Rồi đóng để máu không chảy ngược
- Hẹp là van mở không đủ
- Hở là van đóng không kín
Hai mục cuối là hai kiểu bất thường chính, và chúng gây hậu quả khác nhau.
Tiếng thổi lành tính
- Do dòng máu chảy nhanh, không do van bất thường
- Hay gặp khi thiếu máu
- Khi sốt hoặc khi cường giáp
- Khi mang thai
- Và ở người trẻ, trẻ em
Năm mục này giải thích phần lớn tiếng thổi, và nó là lý do đừng lo ngay khi nghe chữ đó.
Vì sao thai kỳ hay có tiếng thổi
- Lượng máu tăng lên trong thai kỳ
- Nên dòng chảy nhanh hơn
- Tạo tiếng thổi mà van vẫn bình thường
- Thường hết sau sinh
- Nhưng vẫn nên nói với bác sĩ để đánh giá
Mục cuối là cách xử lý đúng, vì có bệnh van thật cũng có thể lộ ra trong thai kỳ.
Khi tiếng thổi đáng chú ý hơn
- Kèm khó thở khi gắng sức
- Kèm đau ngực
- Kèm choáng hoặc ngất
- Kèm phù hoặc mệt tăng
- Tiếng thổi rất rõ khi nghe
Mục thứ ba là chỉ dấu quan trọng nhất, và ngất kèm tiếng thổi cần đánh giá sớm.
Bước tiếp theo — siêu âm tim
- Thấy trực tiếp bốn van
- Đo mức hẹp và mức hở
- Xem buồng tim có giãn hay dày không
- Đo chức năng tim
- Đây là thăm dò quyết định
Mục thứ ba là thông tin quan trọng không kém, vì nó cho biết tim đã bị ảnh hưởng chưa.
Siêu âm tim là thăm dò nhẹ
- Không xâm lấn
- Không dùng tia xạ
- Không đau
- Khoảng hai mươi tới ba mươi phút
- Về được ngay
Năm mục này đáng biết trước, vì chữ siêu âm tim làm nhiều người tưởng là thủ thuật lớn.
Nếu kết quả bình thường
- Đó là kết quả tốt
- Thường không cần theo dõi thêm vì tiếng thổi
- Giữ tờ kết quả đó
- Lần sau ai nghe lại thấy tiếng thổi thì khỏi làm lại từ đầu
- Đây là lý do rất thực dụng để giữ hồ sơ
Mục thứ tư là lợi ích cụ thể, và nó tiết kiệm một lần thăm dò về sau.
Nếu có bất thường van
- Kết quả ghi rõ van nào, hẹp hay hở
- Và ghi mức độ
- Mức nhẹ thường chỉ theo dõi
- Mức nặng thì bàn phương án
- Các bài sau trong lô nói kỹ từng loại
Mục thứ ba là tin đáng nghe, và phần lớn bất thường phát hiện tình cờ thuộc nhóm nhẹ.
Đọc tờ kết quả siêu âm tim
- Tìm dòng về từng van
- Xem ghi hẹp hay hở và mức nào
- Tìm con số về chức năng tim
- Xem có ghi buồng tim giãn hay dày không
- Xin bản đầy đủ, không chỉ dòng kết luận
Mục cuối là lỗi hay gặp, vì bản đầy đủ mới cho phép so với lần sau.
Câu nên hỏi khi nhận kết quả
- Van nào của em có vấn đề
- Mức độ là nhẹ, vừa hay nặng
- Tim đã bị ảnh hưởng chưa
- Bao lâu siêu âm lại
- Dấu hiệu nào thì đi khám sớm hơn hẹn
Câu cuối là câu quan trọng nhất, vì bệnh van tim tiến triển chậm nhưng có mốc cần đi sớm.
Tiếng thổi ở trẻ em
- Rất thường gặp và phần lớn lành tính
- Nhiều trẻ có tiếng thổi khi sốt rồi hết
- Bác sĩ nhi đánh giá cần siêu âm hay không
- Đừng tự lo trước khi được đánh giá
- Nhưng cũng đừng bỏ buổi hẹn kiểm lại
Mục thứ hai giải thích tình huống hay gặp nhất ở trẻ, và nó thường không có gì.
Đừng tự tra rồi tự chẩn đoán
- Tiếng thổi có rất nhiều nguyên nhân
- Từ hoàn toàn lành tính tới bệnh cần mổ
- Nên tra cứu gần như luôn dẫn tới lo quá mức
- Siêu âm cho câu trả lời trong một buổi
- Nên đi làm siêu âm hơn là đọc nhiều
Mục thứ tư là lý do thực dụng, và nó giải quyết nhanh hơn mọi việc tự tìm hiểu.
Việc làm được hằng ngày
- Đi làm siêu âm tim khi được chỉ định, đừng hoãn
- Xin bản kết quả đầy đủ và giữ lại
- Biết van nào và mức nào của mình
- Biết dấu hiệu nào cần đi sớm hơn hẹn
- Phần bệnh viện làm là đo và phân mức; phần giữ hồ sơ là việc của mình
Mục thứ hai là việc mất năm phút mà tiết kiệm được cả một lần thăm dò về sau.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng thổi ở tim là gì?
Là âm thanh do dòng máu chảy xoáy hoặc chảy qua chỗ hẹp, hở, nghe được bằng ống nghe. Nó là một dấu hiệu, không phải một chẩn đoán — cần siêu âm tim mới biết nguyên nhân.
Có tiếng thổi thì chắc là bệnh van tim không?
Không. Nhiều tiếng thổi là lành tính, do dòng máu chảy nhanh chứ không do van bất thường — hay gặp khi thiếu máu, sốt, cường giáp, mang thai, hoặc ở người trẻ và trẻ em. Siêu âm phân biệt được.
Bước tiếp theo sau khi phát hiện tiếng thổi là gì?
Thường là siêu âm tim, vì đó là cách thấy trực tiếp van và đo mức hẹp hở. Bác sĩ cũng hỏi về triệu chứng và khám thêm, vì tiếng thổi kèm triệu chứng thì mức ưu tiên khác hẳn.
Nếu siêu âm bình thường thì sao?
Thì đó là kết quả tốt và thường không cần theo dõi thêm vì tiếng thổi. Nên giữ tờ kết quả đó, vì lần sau có người nghe lại thấy tiếng thổi thì khỏi phải làm lại từ đầu.