Ít ai nghĩ việc chăm răng lại liên quan tới van tim. Nhưng với người đã thay van thì nhiễm trùng van là biến chứng nặng nhất, và răng miệng là một đường vào.
Vì sao răng miệng liên quan tới van
- Vi khuẩn từ miệng có thể vào máu
- Khi có viêm nướu hoặc khi làm thủ thuật nha khoa
- Với van đã thay thì chúng dễ bám vào van
- Gây nhiễm trùng van
- Nên chăm răng miệng là phần của điều trị tim
Mục cuối là điều làm bài này thuộc về site tim mạch, và nó là mối liên hệ ít ai nghĩ tới.
Chăm răng miệng thành việc hằng ngày
- Đánh răng đúng cách hai lần mỗi ngày
- Làm sạch kẽ răng
- Đi nha khoa định kỳ
- Điều trị viêm nướu và sâu răng sớm
- Không để ổ viêm tồn tại lâu trong miệng
Mục cuối là mục tiêu của cả nhóm, và nó quan trọng hơn bất cứ biện pháp tạm nào.
Đi nha khoa — nói rõ mình có van thay
- Nói ngay từ đầu buổi
- Cho nha sĩ xem thẻ thông tin
- Vì nó đổi cách xử lý của họ
- Nhất là khi có làm thủ thuật chảy máu
- Đừng nghĩ đó là chuyện không liên quan
Mục thứ ba là lý do phải nói, và nhiều nha sĩ sẽ chủ động liên hệ bác sĩ tim mạch.
Kháng sinh phòng ngừa
- Một số nhóm nguy cơ cao được chỉ định
- Trước một số thủ thuật
- Nhưng không phải ai cũng cần
- Phải hỏi bác sĩ tim mạch xem mình có thuộc diện đó
- Và ghi lại câu trả lời
Mục cuối là việc nên làm một lần, và nó dùng được cho mọi lần đi nha khoa về sau.
Đừng tự mua kháng sinh uống trước
- Dùng khi không cần là dùng thừa
- Dùng sai loại hoặc sai thời điểm thì không có tác dụng
- Chỉ định là của bác sĩ
- Ghi rõ vào hồ sơ để mọi nơi biết
- Chăm răng miệng hằng ngày quan trọng hơn liều phòng ngừa
Mục cuối là điều đáng nhấn, vì phần lớn nguy cơ đến từ ổ viêm hàng ngày chứ không từ buổi nha khoa.
🔴 Dấu hiệu nhiễm trùng van
- Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân
- Mệt nhiều, sụt cân
- Vã mồ hôi đêm
- Đau khớp hoặc đau cơ
- Khó thở tăng lên
Mục thứ nhất là dấu hiệu chính, và người đã thay van bị sốt kéo dài phải đi khám sớm.
Khi bị sốt kéo dài
- Đi khám và nói rõ mình có van thay
- Đừng tự mua kháng sinh uống
- Vì nó làm khó chẩn đoán về sau
- Cần lấy máu xét nghiệm trước khi dùng kháng sinh
- Nên đi khám sớm hơn là tự xử lý
Mục thứ ba và thứ tư là lý do y tế quan trọng, và nó là chỗ tự dùng thuốc gây hại thật.
Các đường vào khác cần để ý
- Xỏ khuyên và hình xăm
- Thủ thuật trên da không đảm bảo vô khuẩn
- Nhiễm trùng da không được điều trị
- Dùng kim không vô khuẩn
- Bàn với bác sĩ trước khi làm những việc đó
Mục thứ nhất là điều đáng nói với người trẻ đã thay van, và nó ít được nhắc tới.
Thẻ thông tin về van
- Loại van đã thay
- Ngày thay và nơi thực hiện
- Thuốc đang dùng, gồm cả chống đông
- Có cần kháng sinh phòng ngừa hay không
- Số điện thoại nơi điều trị
Năm mục này là thứ bác sĩ nơi khác cần ngay, và nó nên nằm trong ví cùng giấy tờ.
Nếu dùng thuốc chống đông sau thay van
- Van cơ học thường cần dùng lâu dài
- Tuyệt đối không tự dừng
- Đi xét nghiệm theo dõi đúng hẹn nếu loại đó cần
- Nói rõ trước mọi thủ thuật
- Bài về chống đông ở lô loạn nhịp áp được ở đây
Mục thứ hai là luật nghiêm nhất, vì với van cơ học thì dừng thuốc rất nguy hiểm.
Theo dõi định kỳ sau thay van
- Siêu âm tim theo hẹn
- Kiểm hoạt động của van thay
- Van sinh học có thể thoái hoá dần
- Nên phát hiện sớm thì lên kế hoạch được
- Đi đúng hẹn dù đang thấy khoẻ
Mục thứ tư là lý do việc theo dõi vẫn tiếp tục, và nó giống nguyên tắc ở bài trước.
Dấu hiệu van thay có vấn đề
- Khó thở khi gắng sức trở lại
- Mệt tăng lên
- Phù chân
- Nghe thấy tiếng lạ nếu là van cơ học
- Choáng hoặc ngất
Mục thứ tư là chi tiết riêng của van cơ học, và người bệnh thường quen với tiếng bình thường của nó.
Sống bình thường sau thay van
- Phần lớn trở lại sinh hoạt bình thường
- Đi làm được, đi lại được
- Vận động theo hướng dẫn
- Phục hồi chức năng tim giúp nhiều
- Chỉ có mấy việc phải nhớ lâu dài
Mục cuối là cách nhìn đúng, và mấy việc đó chính là nội dung của bài này.
Việc làm được hằng ngày
- Chăm răng miệng hằng ngày và đi nha khoa định kỳ
- Nói rõ mình có van thay ở mọi nơi khám, kể cả nha khoa
- Đi khám sớm nếu sốt kéo dài, đừng tự mua kháng sinh
- Mang thẻ thông tin về van trong ví
- Phần bệnh viện làm là thay van; phần giữ van khỏi nhiễm trùng là việc mỗi ngày
Mục cuối khép lại cả lô, và nó là ví dụ rõ nhất rằng việc nhỏ hằng ngày bảo vệ một ca mổ lớn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao răng miệng lại liên quan tới van tim?
Vì vi khuẩn từ miệng có thể vào máu khi có viêm nướu hoặc khi làm thủ thuật nha khoa, và với van đã thay hoặc van bất thường thì chúng dễ bám vào van gây nhiễm trùng. Đó là lý do chăm răng miệng là phần của điều trị tim.
Có phải uống kháng sinh trước khi làm nha khoa không?
Một số nhóm nguy cơ cao được chỉ định dùng kháng sinh phòng ngừa trước một số thủ thuật, nhưng không phải ai cũng cần. Phải hỏi bác sĩ tim mạch xem mình có thuộc diện đó, và ghi lại câu trả lời.
Dấu hiệu nhiễm trùng van là gì?
Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân là dấu hiệu chính, có thể kèm mệt nhiều, sụt cân, vã mồ hôi đêm, đau khớp hoặc khó thở tăng. Người đã thay van bị sốt kéo dài phải đi khám và nói rõ mình có van thay.
Nên mang thẻ thông tin gì?
Thẻ ghi loại van đã thay, ngày thay, nơi thực hiện, thuốc đang dùng gồm cả chống đông, và số điện thoại nơi điều trị. Đây là thông tin bác sĩ nơi khác cần ngay khi cấp cứu hoặc trước thủ thuật.