Phần lớn cảm giác nhịp bất thường không phải cấp cứu. Nhưng có hai nhóm phải gọi ngay, và nhóm thứ hai là đột quỵ — hậu quả chính của rung nhĩ.
🔴 Nhóm thứ nhất — loạn nhịp cấp cứu
- Ngất
- Nhịp rất nhanh kèm choáng
- Kèm đau ngực
- Kèm khó thở dữ dội
- Nhịp rất chậm kèm gần ngất
Năm mục này gọi cấp cứu ngay, không tự đi và không chờ xem có đỡ không.
Ngất — luôn là dấu hiệu đáng đi khám
- Ngất kèm cảm giác nhịp bất thường cần khám ngay
- Ngất khi đang gắng sức càng đáng lo
- Ngất không có dấu hiệu báo trước cũng đáng lo
- Kể cả khi tỉnh lại nhanh và thấy bình thường
- Đừng gán cho thiếu ăn hay tụt huyết áp
Mục thứ tư là chỗ nhiều người bỏ qua, và đó là lý do nhiều ca không được đánh giá.
Vì sao ngất đáng lo trong loạn nhịp
- Nó nghĩa là máu lên não bị gián đoạn
- Có thể do nhịp quá nhanh hoặc quá chậm
- Một số loại nhịp đó nguy hiểm
- Và có thể tái diễn
- Nên cần được ghi lại và đánh giá
Mục thứ tư là lý do phải đi ngay chứ không chờ, vì lần sau có thể xảy ra lúc đang lái xe.
🔴 Nhóm thứ hai — dấu hiệu đột quỵ
- Méo một bên miệng
- Yếu hoặc tê một bên tay chân
- Nói khó hoặc nói lẫn
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột một bên
- Choáng dữ dội, mất thăng bằng đột ngột
Năm mục này là cấp cứu và gọi ngay, vì đây là hậu quả chính của rung nhĩ.
Ba phép thử nhanh
- Nhờ người đó cười — xem có méo một bên
- Nhờ giơ hai tay — xem có một bên rơi xuống
- Nhờ nói một câu — xem có nói khó hoặc lẫn
- Bất thường một trong ba thì gọi cấp cứu ngay
- Ba phép thử này ai cũng làm được
Mục thứ tư là ngưỡng rõ ràng, và nó không đòi phải chắc chắn mới được gọi.
Ghi giờ khởi phát
- Đây là con số quan trọng nhất
- Vì một số phương án chỉ dùng được trong một khoảng thời gian
- Tính từ lúc triệu chứng bắt đầu
- Nếu tỉnh dậy đã có triệu chứng thì tính từ lúc đi ngủ
- Ghi giờ cụ thể, đừng nói khoảng chừng
Mục thứ tư là chi tiết rất quan trọng, và nó là câu bác sĩ luôn hỏi.
Triệu chứng tự hết cũng phải đi
- Triệu chứng hết trong ít phút hoặc ít giờ là dấu hiệu cảnh báo
- Nguy cơ đột quỵ thật trong những ngày sau rất cao
- Đây là tình huống cần đánh giá cấp
- Không phải chuyện đã qua
- Đi ngay dù đã thấy bình thường
Mục thứ hai là dữ kiện quan trọng nhất của mục này, và nó là lý do không được chờ.
Vì sao không chờ xem
- Có phương án điều trị phụ thuộc thời gian
- Chờ một giờ có thể mất cơ hội đó
- Triệu chứng nhẹ có thể nặng lên nhanh
- Và cũng có thể là cảnh báo cho lần nặng hơn
- Nên gọi ngay là lựa chọn duy nhất đúng
Mục thứ hai là cái giá cụ thể, và nó giống logic của lô nhồi máu cơ tim.
Những gì không nên làm
- Đừng cho ăn uống nếu nghi đột quỵ
- Vì có thể sặc do yếu cơ nuốt
- Đừng tự chở đi mà chưa gọi cấp cứu
- Đừng chờ tới sáng
- Đừng tự cho uống thuốc gì
Mục thứ nhất và thứ hai là chỗ nhiều người làm với thiện ý mà gây hại.
Trong lúc chờ xe
- Cho người bệnh nằm nghỉ, đầu hơi cao
- Nới quần áo chật
- Không cho ăn uống
- Ghi giờ khởi phát
- Gom danh sách thuốc, nhất là thuốc chống đông
Mục cuối rất quan trọng, vì việc người bệnh dùng thuốc chống đông đổi cách xử lý ở viện.
Người dùng thuốc chống đông
- Phải nói rõ ngay khi tới viện
- Vì nó ảnh hưởng tới phương án điều trị
- Nên mang thẻ thông tin theo người
- Hoặc mang cả hộp thuốc
- Đây là thông tin có thể đổi cả quyết định
Mục thứ hai là lý do y tế cụ thể, và nó là lợi ích lớn nhất của thẻ thông tin.
Nhóm không phải cấp cứu
- Cảm giác hụt nhịp lẻ tẻ khi nghỉ
- Trống ngực ngắn rồi tự hết, không kèm gì
- Nhịp nhanh sau khi gắng sức rồi về bình thường
- Nhóm này báo ở buổi khám
- Nhưng ghi lại để kể
Mục thứ tư là cách phân loại đúng, và nó giúp không phải gọi cấp cứu vì mọi cảm giác.
Bảng dán tường cho loạn nhịp
- Nhóm gọi cấp cứu ngay
- Ba phép thử đột quỵ
- Nhóm báo trong ngày
- Số cấp cứu và số bác sĩ
- Dán chỗ cả nhà thấy
Mục thứ hai là phần đáng dán nhất, vì người nhà là người thực hiện ba phép thử đó.
Việc làm được hằng ngày
- Biết ba phép thử đột quỵ và dạy cả nhà
- Ghi giờ khởi phát ngay khi thấy triệu chứng
- Gọi cấp cứu ngay, kể cả khi triệu chứng đã tự hết
- Mang thẻ thông tin nếu dùng thuốc chống đông
- Phần bệnh viện làm là điều trị cấp; phần nhận ra và gọi sớm là việc của cả nhà
Mục thứ ba là điều đáng nhớ nhất, vì triệu chứng tự hết là chỗ người ta hay bỏ qua nhất.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu loạn nhịp nào phải gọi cấp cứu?
Ngất, hoặc nhịp rất nhanh kèm choáng, đau ngực hay khó thở dữ dội, hoặc nhịp rất chậm kèm gần ngất. Những trường hợp đó gọi cấp cứu ngay, không tự đi và không chờ xem có đỡ không.
Ba phép thử nhận ra đột quỵ là gì?
Nhờ người đó cười xem có méo một bên miệng không, nhờ giơ hai tay xem có một bên rơi xuống không, và nhờ nói một câu xem có nói khó hoặc lẫn không. Bất thường một trong ba thì gọi cấp cứu ngay.
Vì sao giờ khởi phát đột quỵ lại quan trọng?
Vì có những phương án điều trị chỉ dùng được trong một khoảng thời gian tính từ lúc triệu chứng bắt đầu. Nên phải ghi giờ chính xác, và nếu người bệnh tỉnh dậy đã có triệu chứng thì tính từ lúc đi ngủ.
Triệu chứng đột quỵ tự hết thì có cần đi khám không?
Vẫn phải đi ngay. Triệu chứng hết trong ít phút hoặc ít giờ là dấu hiệu cảnh báo, và nguy cơ đột quỵ thật trong những ngày sau đó rất cao. Đây là tình huống cần đánh giá cấp, không phải chuyện đã qua.