Người ta hình dung một người ôm ngực gục xuống. Rất nhiều ca không như vậy, và chính những ca đó tới viện muộn nhất.
🔴 Nếu đang nghi ngay lúc này
- Gọi cấp cứu ngay
- Làm theo hướng dẫn của tổng đài
- Đừng chờ xem có đỡ không
- Đừng tự lái xe đi
- Đừng đi phòng mạch
Năm mục này là phần quan trọng nhất của cả site, và chúng đặt ở đầu bài vì lý do đó.
Dấu hiệu điển hình
- Nặng, đè hoặc bóp ở giữa ngực
- Kéo dài hơn khoảng mười lăm phút
- Không đỡ khi nghỉ
- Lan lên vai, cổ, hàm hoặc tay
- Kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, buồn nôn hoặc choáng
Mục thứ ba là chi tiết phân biệt với cơn đau thắt ngực ổn định, và nó là mốc quan trọng.
Khác đau thắt ngực ổn định ở đâu
- Cơn ổn định xuất hiện khi gắng sức và đỡ khi nghỉ
- Nhồi máu thì không đỡ khi nghỉ
- Và có thể xuất hiện lúc đang nghỉ
- Kéo dài hơn
- Nặng hơn hẳn các cơn trước
Mục thứ hai là điểm phân biệt rõ nhất, và người đã có bệnh mạch vành cần biết mốc này.
Dạng không điển hình
- Chỉ khó thở đột ngột
- Mệt bất thường không giải thích được
- Đau vùng trên rốn, tưởng là dạ dày
- Đau hàm hoặc đau vai
- Buồn nôn kèm vã mồ hôi lạnh
Mục thứ ba là chỗ nhầm phổ biến nhất, và nó làm nhiều người uống thuốc dạ dày rồi chờ.
Nhóm hay có dạng không điển hình
- Nữ giới
- Người tiểu đường
- Người lớn tuổi
- Người có bệnh thận mạn
- Chính nhóm này tới viện muộn nhất
Mục cuối là dữ kiện quan trọng, và nó là lý do nhóm này cần ngưỡng gọi cấp cứu thấp hơn.
Vì sao nữ giới hay bị chậm
- Triệu chứng hay không điển hình hơn
- Dễ bị gán cho căng thẳng hoặc dạ dày
- Chính người bệnh cũng ít nghĩ tới tim
- Vì bệnh này bị coi là bệnh của nam giới
- Nhưng nó là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở cả hai giới
Mục cuối là điều nên được biết rộng, và nó đổi ngưỡng nghĩ tới tim của cả người bệnh lẫn người nhà.
Vì sao người tiểu đường hay bị chậm
- Có thể cảm nhận đau kém hơn
- Nên triệu chứng mờ hoặc không có
- Có ca chỉ biểu hiện bằng khó thở hoặc mệt
- Nên ngưỡng nghi ngờ phải cao hơn
- Người tiểu đường nên biết điều này về mình
Mục cuối là việc người bệnh làm được, và nó có thể đổi thời điểm gọi cấp cứu.
Những câu làm chậm việc gọi cấp cứu
- Chắc do ăn không tiêu
- Chắc do mệt, nghỉ một lát là đỡ
- Để sáng mai đi khám
- Sợ làm ầm ĩ không cần thiết
- Năm câu đó làm mất những phút quan trọng nhất
Mục thứ tư là lý do rất thật và rất phổ biến, và nó cần được nói ra để bỏ đi.
Gọi cấp cứu dù không chắc
- Không ai bắt buộc phải chắc mới được gọi
- Nhân viên cấp cứu là người đánh giá
- Gọi rồi hoá ra không phải thì không sao
- Tốt hơn nhiều so với chờ cho chắc
- Đây là việc nên làm mà không cần ngại
Mục thứ ba là điều cần nói rõ, vì nỗi ngại làm phiền là rào cản thật ở nhiều người.
Vì sao không tự lái xe
- Có thể mất ý thức trên đường
- Gây nguy hiểm cho mình và người khác
- Xe cấp cứu xử lý được ngay trên đường
- Và đưa tới đúng nơi can thiệp được
- Nên gọi cấp cứu nhanh hơn tự đi trong thực tế
Mục cuối là điều nhiều người không tin, nhưng nó đúng vì việc xử lý bắt đầu từ trên xe.
Vì sao không đi phòng mạch
- Phòng mạch không có phương tiện can thiệp
- Nên vẫn phải chuyển tiếp
- Điều đó mất thêm thời gian
- Cấp cứu đưa thẳng tới nơi làm được
- Thời gian là thứ quyết định trong tình huống này
Mục thứ ba là cái giá cụ thể, và nó có thể là hàng giờ trong thực tế.
Điều người nhà làm được
- Gọi cấp cứu thay nếu người bệnh do dự
- Ở cùng người bệnh
- Cho người bệnh ngồi hoặc nằm nghỉ
- Chuẩn bị danh sách thuốc và hồ sơ
- Mở cửa để nhân viên cấp cứu vào được
Mục thứ nhất là việc quan trọng nhất, vì người bệnh trong lúc đó thường tự giảm nhẹ tình trạng.
Nhóm cần cảnh giác cao nhất
- Người đã có bệnh mạch vành
- Người đã đặt stent hoặc đã mổ
- Người có nhiều yếu tố nguy cơ
- Người có tiền sử gia đình mắc sớm
- Nhóm này nên biết trước kế hoạch phải làm gì
Mục cuối là việc chuẩn bị trước, và bài sau trong lô nói kỹ về kế hoạch đó.
Việc làm được hằng ngày
- Biết dấu hiệu, gồm cả dạng không điển hình
- Biết số cấp cứu và lưu trong điện thoại
- Nói với người nhà về các dấu hiệu này
- Quy ước trước là sẽ gọi cấp cứu, không chờ xem
- Phần bệnh viện làm là cứu cơ tim; phần gọi sớm là việc của mình
Mục thứ tư là quy ước đáng lập trong nhà, và nó bỏ được khoảng do dự lúc quan trọng nhất.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu nhồi máu cơ tim điển hình là gì?
Cảm giác nặng, đè hoặc bóp ở giữa ngực kéo dài hơn khoảng mười lăm phút, không đỡ khi nghỉ, có thể lan lên vai, cổ, hàm hoặc tay, thường kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, buồn nôn hoặc choáng.
Có phải lúc nào cũng đau ngực dữ dội không?
Không. Nhiều ca chỉ khó thở, mệt đột ngột, đau vùng trên rốn, đau hàm, đau vai hoặc buồn nôn kèm vã mồ hôi. Nữ giới, người tiểu đường và người lớn tuổi hay có dạng như vậy, và chính họ tới viện muộn nhất.
Nghi nhồi máu thì phải làm gì ngay?
Gọi cấp cứu ngay và làm theo hướng dẫn của tổng đài. Đừng chờ xem có đỡ không, đừng tự lái xe đi, và đừng đi phòng mạch — xe cấp cứu xử lý được ngay trên đường và đưa tới đúng nơi can thiệp được.
Nếu không chắc là nhồi máu thì có nên gọi cấp cứu không?
Nên. Không ai bắt buộc phải chắc mới được gọi, và nhân viên cấp cứu là người đánh giá. Gọi rồi hoá ra không phải thì tốt hơn nhiều so với chờ cho chắc rồi mới gọi.