Cuộc gọi đó ngắn nhưng có vài thông tin làm nó hiệu quả hơn nhiều. Và những phút chờ xe cũng có việc nên làm, cùng vài việc tuyệt đối đừng làm.
Gọi trước, làm mọi thứ khác sau
- Gọi cấp cứu là việc đầu tiên
- Không phải gọi người thân trước
- Không phải tìm hồ sơ trước
- Không phải thay quần áo trước
- Gọi rồi làm những việc kia trong lúc chờ
Mục thứ hai là thứ tự hay bị làm sai nhất, và nó mất nhiều phút.
Nói gì khi gọi
- Nghi nhồi máu cơ tim, hoặc đau ngực
- Địa chỉ chính xác và cách vào
- Triệu chứng bắt đầu từ khi nào
- Tuổi và các bệnh đã biết
- Thuốc đang dùng
Mục thứ nhất nên nói ngay câu đầu, vì nó quyết định mức ưu tiên của cuộc gọi.
Địa chỉ và cách vào
- Số nhà, tên đường, phường
- Mốc dễ nhận gần đó
- Tầng mấy nếu ở chung cư
- Có thang máy hay không
- Cổng hay hẻm có vào được xe không
Năm chi tiết này có thể tiết kiệm nhiều phút, và chúng là phần người gọi biết rõ nhất.
Giữ điện thoại và làm theo hướng dẫn
- Đừng cúp máy ngay
- Tổng đài có thể hướng dẫn từng bước
- Họ có thể hướng dẫn ép tim nếu cần
- Giữ máy ở gần và bật loa ngoài
- Trả lời câu hỏi của họ dù thấy sốt ruột
Mục thứ ba là lý do quan trọng nhất để không cúp máy, và nó có thể cứu mạng.
Trong lúc chờ — việc nên làm
- Cho người bệnh ngồi hoặc nửa nằm nghỉ
- Nới quần áo chật
- Giữ yên tĩnh, đừng để đông người xung quanh
- Mở cửa sẵn để nhân viên cấp cứu vào được
- Ở cùng người bệnh
Mục thứ tư là việc nhỏ mà tiết kiệm thời gian thật, và nó nên làm ngay sau khi gọi.
Gom sẵn những thứ này
- Danh sách thuốc đang dùng, hoặc chính các hộp thuốc
- Giấy tờ tuỳ thân và giấy bảo hiểm
- Hồ sơ tim mạch cũ nếu có
- Thẻ thông tin về stent nếu có
- Số điện thoại nơi đang điều trị
Mục thứ nhất là thứ có giá trị nhất, và mang cả hộp thuốc còn nhanh hơn ghi lại.
🔴 Việc tuyệt đối đừng làm
- Đừng để người bệnh tự lái xe
- Đừng tự chở đi mà chưa gọi cấp cứu
- Đừng cho ăn hoặc uống nhiều
- Đừng để người bệnh đi lại hoặc tự xuống thang
- Đừng tự cho uống thuốc theo lời khuyên trên mạng
Mục thứ tư là chỗ nhiều người làm với thiện ý, và nó làm tim phải gắng thêm đúng lúc không nên.
Chuyện dùng thuốc trong lúc chờ
- Chỉ làm theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu
- Hoặc theo hướng dẫn bác sĩ đã dặn trước cho mình
- Đừng tự quyết theo kinh nghiệm người khác
- Vì có tình huống điều đó gây hại
- Tổng đài biết nên hỏi gì trước khi hướng dẫn
Mục thứ hai là ngoại lệ hợp lý: người đã có bệnh tim thường được bác sĩ dặn sẵn.
Nếu người bệnh ngừng thở và không phản ứng
- Gọi cấp cứu ngay nếu chưa gọi
- Bắt đầu ép tim theo hướng dẫn của tổng đài
- Tổng đài hướng dẫn từng bước qua điện thoại
- Nhờ người khác lấy máy khử rung tự động nếu có ở gần
- Tiếp tục tới khi nhân viên cấp cứu tới
Mục thứ ba là điều nhiều người không biết, và nó nghĩa là không cần học trước mới làm được.
Máy khử rung tự động
- Có ở một số nơi công cộng
- Máy tự hướng dẫn bằng giọng nói
- Người không được đào tạo cũng dùng được
- Máy tự quyết có cần sốc hay không
- Nhờ người khác lấy trong lúc mình tiếp tục ép tim
Mục thứ ba và thứ tư là điều đáng biết rộng, vì nỗi sợ làm sai làm người ta không dám dùng.
Khi xe cấp cứu tới
- Nói lại triệu chứng bắt đầu từ giờ nào
- Đưa danh sách thuốc hoặc hộp thuốc
- Nói về bệnh tim đã biết và stent nếu có
- Nói nếu có dị ứng thuốc
- Đi cùng nếu được phép
Mục thứ nhất là thông tin quyết định nhất, vì giờ khởi phát ảnh hưởng tới phương án.
Giờ khởi phát — con số quan trọng nhất
- Bác sĩ luôn hỏi triệu chứng bắt đầu từ khi nào
- Vì nó quyết định phương án mở mạch
- Nên để ý giờ ngay khi bắt đầu
- Ghi lại nếu có thể
- Nói giờ cụ thể thay vì nói khoảng chừng
Mục thứ hai là lý do y tế cụ thể, và đây là con số chỉ người bệnh và người nhà biết.
Người nhà — vai trò quyết định
- Gọi cấp cứu thay nếu người bệnh do dự
- Người bệnh lúc đó thường tự giảm nhẹ tình trạng
- Không cần xin phép mới được gọi
- Giữ bình tĩnh và làm theo hướng dẫn tổng đài
- Ghi giờ khởi phát
Mục thứ ba là điều cần nói rõ, vì nhiều người nhà chần chừ vì người bệnh nói không cần.
Việc làm được hằng ngày
- Lưu số cấp cứu trong điện thoại của cả nhà
- Viết địa chỉ và cách vào ra một tờ dán ở nhà
- Giữ danh sách thuốc ở chỗ dễ lấy
- Quy ước trước là gọi cấp cứu ngay, không cần xin phép
- Phần bệnh viện làm là mở mạch; phần cuộc gọi sớm là việc của cả nhà
Mục thứ hai là việc mười phút làm một lần, và nó dùng được trong đúng lúc không ai nghĩ nổi.
Câu hỏi thường gặp
Khi gọi cấp cứu cần nói những gì?
Nói rõ nghi nhồi máu cơ tim hoặc đau ngực, địa chỉ chính xác và cách vào, triệu chứng bắt đầu từ khi nào, tuổi và các bệnh đã biết, và thuốc đang dùng. Rồi giữ điện thoại và làm theo hướng dẫn của tổng đài.
Trong lúc chờ xe nên làm gì?
Cho người bệnh ngồi hoặc nửa nằm nghỉ, nới quần áo chật, giữ yên tĩnh, mở cửa sẵn để nhân viên cấp cứu vào được, và gom danh sách thuốc cùng hồ sơ cũ. Ở cùng người bệnh và làm theo hướng dẫn của tổng đài.
Có nên cho người bệnh uống thuốc gì không?
Chỉ làm theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu hoặc của bác sĩ. Đừng tự cho uống thứ gì theo lời khuyên trên mạng hay theo kinh nghiệm người khác, vì có tình huống điều đó gây hại.
Nếu người bệnh ngừng thở và không phản ứng thì làm gì?
Gọi cấp cứu ngay nếu chưa gọi, rồi bắt đầu ép tim theo hướng dẫn của tổng đài — nhân viên tổng đài sẽ hướng dẫn từng bước qua điện thoại. Nếu có máy khử rung tự động ở gần thì nhờ người khác lấy.