Mạch bít thì vùng cơ tim phía sau bắt đầu chết dần. Phần chết đi không mọc lại, và đó là toàn bộ lý do vì sao mọi hướng dẫn nhấn vào thời gian.
Chuyện gì xảy ra khi mạch bít
- Vùng cơ tim phía sau không được cấp máu
- Nó bắt đầu thiếu ô xy ngay
- Rồi chết dần theo thời gian
- Phần chết đi không mọc lại
- Nên mở mạch sớm thì cứu được nhiều hơn
Mục thứ tư là điều làm bệnh này khác các cấp cứu khác, và nó là lý do của mọi hướng dẫn về thời gian.
Cơ tim không mọc lại
- Cơ tim không tái sinh như một số mô khác
- Vùng chết được thay bằng mô sợi
- Mô sợi không co bóp
- Nên tim bơm yếu hơn
- Và điều đó là vĩnh viễn
Mục cuối là lý do bài này cần viết, và nó là thứ không cách nào sửa lại về sau.
Hậu quả về sau của việc mất nhiều cơ tim
- Tim bơm yếu hơn
- Dẫn tới suy tim nếu mất nhiều
- Dễ có loạn nhịp hơn
- Hạn chế sinh hoạt về lâu dài
- Nên tới sớm ảnh hưởng nhiều năm sau
Mục cuối là điều nên biết: quyết định trong nửa giờ đó ảnh hưởng tới cả phần đời sau.
Khoảng chậm chia thành ba phần
- Từ lúc triệu chứng tới lúc quyết định gọi
- Từ lúc gọi tới lúc xe tới và chở đi
- Từ lúc vào viện tới lúc mở được mạch
- Bệnh viện đã tối ưu phần thứ ba nhiều năm
- Phần thứ nhất vẫn là phần dài nhất
Mục cuối là dữ kiện quan trọng nhất của bài, và nó chỉ đúng chỗ người bệnh can thiệp được.
Vì sao phần ở nhà lại dài nhất
- Do do dự và tự giảm nhẹ tình trạng
- Do chờ xem có đỡ không
- Do gọi người thân trước thay vì gọi cấp cứu
- Do tìm thuốc uống thử
- Do không muốn làm ầm ĩ
Mục thứ ba là chuỗi hay xảy ra nhất, và nó có thể mất thêm cả giờ.
Cái làm khoảng đó ngắn lại
- Biết trước các dấu hiệu
- Quy ước trước trong nhà là sẽ gọi cấp cứu
- Lưu số cấp cứu trong điện thoại
- Không cần chắc mới gọi
- Người nhà gọi thay nếu người bệnh do dự
Mục thứ hai là việc chuẩn bị đáng làm nhất, vì lúc đó không phải lúc để bàn nên làm gì.
Mở mạch bằng cách nào
- Can thiệp đặt stent là cách được ưu tiên
- Có thuốc làm tan cục máu đông trong một số tình huống
- Lựa chọn tuỳ nơi và tuỳ thời gian
- Cả hai đều nhằm mở mạch càng sớm càng tốt
- Bài sau nói về phòng can thiệp
Mục thứ hai là lý do nơi không có phòng can thiệp vẫn xử lý được bước đầu.
Vì sao xe cấp cứu nhanh hơn tự đi
- Bắt đầu theo dõi và xử lý ngay trên đường
- Làm được điện tim trên xe ở nhiều nơi
- Báo trước cho bệnh viện để chuẩn bị
- Đưa thẳng tới nơi can thiệp được
- Nên tổng thời gian tới lúc mở mạch ngắn hơn
Mục thứ ba là lợi thế lớn nhất và ít người biết, vì bệnh viện chuẩn bị sẵn trước khi xe tới.
Đã muộn rồi thì sao
- Vẫn phải đi ngay
- Muộn hơn thì cứu được ít hơn
- Nhưng không phải là không làm được gì
- Còn nhiều biến chứng cần xử lý
- Đừng vì nghĩ đã muộn mà không gọi
Mục cuối là điều cần nói rõ, vì suy nghĩ đã muộn là một lý do bỏ gọi có thật.
Đừng chờ tới sáng
- Cấp cứu hoạt động cả đêm
- Phòng can thiệp có trực
- Chờ tới sáng là mất nhiều giờ
- Và những giờ đó là giờ mất cơ tim
- Đêm không phải lý do để chờ
Mục thứ ba là tình huống rất thường gặp, và nó là một trong những chậm trễ đắt nhất.
Người đã có bệnh tim thì cảnh giác hơn
- Đã có bệnh mạch vành thì nguy cơ cao hơn
- Đã đặt stent hoặc đã mổ cũng vậy
- Cơn khác thường so với các cơn quen thì gọi ngay
- Đừng giả định là cơn cũ
- Nhóm này nên có kế hoạch viết sẵn
Mục thứ ba là mốc cụ thể cho nhóm này, và nó dùng chính kinh nghiệm của họ làm thước.
Một kế hoạch viết sẵn
- Số cấp cứu
- Bệnh viện gần nhất có can thiệp tim mạch
- Danh sách thuốc đang dùng
- Thông tin về stent hoặc mổ nếu có
- Dán ở chỗ cả nhà thấy được
Mục cuối là điều làm kế hoạch có tác dụng, vì nó phải dùng được trong lúc hoảng.
Việc làm được hằng ngày
- Biết khoảng chậm dài nhất nằm ở nhà
- Quy ước trước là gọi cấp cứu, không chờ xem
- Không chờ tới sáng, cấp cứu có trực cả đêm
- Dán kế hoạch ở chỗ cả nhà thấy
- Phần bệnh viện làm là mở mạch; phần rút ngắn khoảng chậm là việc của mình
Mục cuối là cách nói đúng nhất về bệnh này: phần quyết định nhất lại nằm ngoài bệnh viện.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thời gian lại quyết định trong nhồi máu cơ tim?
Vì khi mạch bị bít thì vùng cơ tim phía sau không được cấp máu và bắt đầu chết dần theo thời gian. Phần cơ tim đã chết không mọc lại, nên mở mạch càng sớm thì cứu được càng nhiều.
Mất một phần cơ tim thì hậu quả là gì?
Phần cơ tim mất đi làm tim bơm yếu hơn, và nếu mất nhiều thì dẫn tới suy tim về sau. Đó là lý do việc tới viện sớm không chỉ ảnh hưởng tới lúc đó mà ảnh hưởng tới nhiều năm sau.
Khoảng chậm lớn nhất nằm ở đâu?
Ở nhà, trước khi gọi cấp cứu. Khoảng từ lúc bắt đầu triệu chứng tới lúc quyết định gọi thường dài hơn hẳn khoảng xe cấp cứu đi và khoảng bệnh viện xử lý, và đó là khoảng duy nhất người bệnh nắm.
Đã muộn rồi thì có nên đi nữa không?
Có, vẫn phải đi ngay. Muộn hơn thì cứu được ít hơn nhưng không phải là không làm được gì, và còn nhiều biến chứng cần xử lý. Đừng vì nghĩ đã muộn mà không gọi cấp cứu.